‏إظهار الرسائل ذات التسميات الادارة الاقتصاد. إظهار كافة الرسائل
‏إظهار الرسائل ذات التسميات الادارة الاقتصاد. إظهار كافة الرسائل
الجمعة، 2 أغسطس 2013

به‌ندێ‌ حه‌فتێ‌ چ ل ئيراقێ‌ كر و دێ‌ چ بۆ كه‌ت؟


به‌ندێ‌ حه‌فتێ‌ چ ل ئيراقێ‌ كر و دێ‌ چ بۆ كه‌ت؟




مامۆستايێ‌ زانكۆيێ‌ڤه‌هێل جه‌بار چه‌له‌بي


به‌ندێ‌ حه‌فتێ‌ ژ به‌لگه‌نامه‌يا نه‌ته‌وه‌يێن ئێكگرتي (un) يا تايبه‌ته‌ ب سه‌ره‌ده‌ريكرنا ب هێزێ‌ دگه‌ل وان ده‌وله‌تان ئه‌وێن هه‌ره‌شه‌يێ‌ دكه‌نه‌ سه‌ر ئاشتي و ئێمناهيا نێڤده‌وله‌تي، و ئه‌ڤ چه‌نده‌ ببو ئه‌گه‌رێ‌ وێ چه‌ندێ‌ كۆ ئيراق كه‌فتيه‌ ژێر ڤي به‌ندي، هه‌ر ژوي ده‌مێ‌ ئيراقێ‌ كوێت داگيركري.به‌ندێ‌ حه‌فتێ‌ ئێكه‌ ژ به‌ندێن به‌لگه‌نامه‌يا نه‌ته‌وه‌يێن ئێكگرتي كۆ پێك دهێت ژ (19) به‌ندان دگه‌ل ديباجه‌كێ‌ و رونكرنه‌كێ‌، و حوكمێن به‌ندێ‌ حه‌فتێ‌ هاتبوو سه‌پاندن لسه‌ر ئيراقێ‌ ژبه‌ر وان ده‌ستدرێژيێن رژێما ئيراقێ‌ يا ژناڤچوويي ئه‌نجامداين لسه‌ر وه‌لاتێ‌ كوێتێ‌ ل سالا 1991.هه‌ژي گوتنێ‌ يه‌ كۆ سه‌پاندنا به‌ندێ‌ حه‌فتێ‌ لسه‌ر ئيراقێ‌ گه‌له‌ك زيانێن مه‌زن يێن ئابوري و سياسي و جڤاكي لسه‌ر ئيراقێ‌ هه‌بوون و تاكو ده‌مه‌كێ‌ درێژ دێ‌ ئه‌ڤ شينوارێن هه‌نێ‌ دێ‌ مينن، و ژ گرنگترين ڤان شينواران:


1- كومپانيێن جيهاني يێن ناڤدار نه‌شيان بهێنه‌ دناڤ ئيراقێ‌ دا ژبه‌ر نه‌بوونا ته‌ئميناتێن پێدڤي، لێ‌ پشتي بريارا ده‌رئێخستنا ئيراقێ‌ ل ژێر به‌ندێ‌ حه‌فتێ‌ هاتيه‌ دان ژلايێ‌ نه‌ته‌وه‌ێن ئێكگرتي ڤه‌ ئه‌ڤ چه‌نده‌ دێ‌ بيته‌ ئه‌گه‌رێ‌ هاتنا ژماره‌يه‌كا زورا كومپانيێن جيهاني يێن ناڤدار بۆ ناڤا ئيراقێ‌ كۆ دێ‌ روله‌كێ‌ مه‌زن هه‌بيت بۆ پێشڤه‌برنا ئابوورا ئيراقێ‌.


2- ل دووڤ به‌ندێ‌ حه‌فتێ‌ قه‌ده‌غه‌بوو لسه‌ر ئيراقێ‌ سه‌ره‌ده‌ريێ‌ بكه‌ت دگه‌ل بانكێن جيهاني يێن ناڤدار و مه‌زن وبتنێ‌ ئيراقێ‌ سه‌ره‌ده‌ري هه‌بوو دگه‌ل سێ‌ بانكان.3- هه‌روه‌سا ل دووڤ به‌ندێ‌ حه‌فتێ‌ نێزيكي (30) بريار ژلايێ‌ جڤاتا ئێمناهيا نێڤده‌وله‌تي ڤه‌ هاتبوونه‌ سه‌پاندن لسه‌ر ئيراقێ‌.


4- به‌ندێ‌ حه‌فتێ‌ بۆ ماوێ‌ (30) سالان ئيراق قه‌ده‌غه‌كربوو ژ هاوه‌رده‌كرنا كه‌ل و په‌لێن پزيشكي و پيشه‌سازي چونكي ئه‌ڤ كه‌ل و په‌له‌ دهاتنه‌ هژمارتن ژ كه‌ل و په‌لێن له‌شكه‌ري.


5- ده‌ركه‌فتنا ئيراقێ‌ ل ژێر به‌ندێ‌ حه‌فتێ‌ دێ‌ بيته‌ ئه‌گه‌رێ‌ وێ‌ چه‌ندێ‌ كۆ ب شێوه‌يه‌كێ‌ ئاسان وه‌لاتيێن ئيراقي بشێن ڤيزايێن ده‌وله‌تێن جيهانێ‌ بده‌ستخوڤه‌ بينن.


6- هه‌روه‌سا ده‌ركه‌فتنا ئيراقێ‌ ل ژێر به‌ندێ‌ حه‌فتێ‌ دێ‌ بيته‌ ئه‌گه‌رێ‌ زڤراندنا پاره‌يێ‌ ئيراقي ئه‌وێ‌ هاتيه‌ راگرتن كۆ دگه‌هيته‌ نێزيكي (80) مليار دولاران، هه‌روه‌سا دێ‌ ئيراقێ‌ ماف هه‌بيت داخوازييا ده‌ستنيشانكرنا سنورێن خو بكه‌ت دگه‌ل كوێتێ‌.


رژێما ئيراقي يا ژناڤچوويي گه‌له‌ك ده‌رده‌سه‌ري و زيان و زولم گه‌هانديه‌ وه‌لاتيێن ئيراقي و ژ ئه‌نجامێ‌ ڤێ‌ چه‌ندێ‌ گه‌له‌ك خوساره‌تيێن مادي و مه‌عنه‌وي و ئابوري بڤي وه‌لاتي كه‌فتيه‌، و دانانا ئيراقێ‌ ل ژێر به‌ندێ‌ حه‌فتێ‌ ئێكه‌ ژ ڤان ده‌رده‌سه‌ريێن رژێما ژناڤچوويي.ئه‌ڤجا ده‌ركه‌فتنا ئيراقي ل ژێر ڤي به‌ندي سه‌ركه‌فتنه‌كا مه‌زنه‌ بۆ سياسه‌تا ده‌رڤه‌يا ئيراقێ‌ ب سه‌روكايه‌تيا كوردان كۆ پێنه‌ڤێت ئه‌ڤ چه‌نده‌ دێ‌ كارتێكرنه‌كا باش و مه‌زن كه‌ته‌ سه‌ر ره‌وشا ئيراقێ‌ يا ئابووري و سياسي و كومه‌لايه‌تي، و دێ‌ بيته‌ ده‌رگه‌هه‌ك بۆ به‌لاڤكرنا ئاشتيێ‌ و ئاراميێ‌ ل ده‌ڤه‌را روژهه‌لاتا ناڤه‌راست.

نەفت و غاز و کارتێکرنا وان لسەر پاشەڕۆژا هەرێما کوردستانێ



نەفت و غاز و کارتێکرنا وان لسەر پاشەڕۆژا هەرێما کوردستانێ



دەهام عه‌بدولحه‌ميد غلبيشي

ماموستايێ زانكويا دهوك


پێشبيني دهێنکرن کو نێزيکي 45 مليار بەرميلێن نەفتێ و 1500 مليار مەترێن سێجاركي يێن غازێ وەک يەدەک د بن خاکا کوردستانێ دا هەنە و ب ڤان هەژاماران کوردستان پلا 6 و ئيراق هەمي پلا 3 بۆ هەبوونا نەفت و غازێن يەدەک ل جيهانێ بدەستڤە دئينن. نوکە پتر ژ 35 کۆمپاني و وەبەرهينەرێن کەرتێ نەفت و غازێ،وەک ئێکسون مۆبيل و گەنەل ئنرژي ژ 15 وەڵاتێن بياني ل هەرێمێ کار دکەن و نێزيکي 30 گرێبەستا بۆ پەيداکرن و دەرهينانا نەفت و غازێ د ناڤبەرا وان و حوکمەتا هەرێما کوردستانێ دا هاتينە گرێدان.ژبلي تەناهيێ و سەقامگيريا سياسي ل هەرێمێ تێچوونێن کيم بۆ دەرهينانا نەفتێ کو ژ 2 دولارا بۆ هەر بەرميلەکێ کێمترن، فاکتەرەک هەرە بالکێشە بۆ کۆمپانيێن نەفتێ کو بێنە کوردستانێ. ژلايەک ديڤە دئێت پێشبينيکرن کو هەرێما کوردستانێ تا 2 ساڵێن بهێن شيانێن هنارتنا 1 مليون بەرميلێن نەفتێ بۆ دەرڤە هەبن.


پرسيارا هەرە گرنگ لڤێرە نوکە ئەڤەيە، کانێ چ جورە سياسەت و رەفتار د درووستن، بەرپرس و سياسەتڤانێن هەرێما کوردستانێ دگەل بابەتێ نەفت و غازێ پەيرەوبکەن. کوردستاني دڤي سەردەمي دا چ بکەن و مفا ژ چ دەرفەتا وەربگرن، دا نەفت و غاز وەک دەرگەهەک هەرە باش بۆ داهاتێ گشتي بێنە بکارئينان. واقع و کاودانێن جيهاني و يێن دەڤەرێ بەرەف کيڤە دچن و چ گورانکاري چێدبن. ئەرێ کاودانێن نوو ل جيهانێ و دەڤەرێ د هاريکارن يان کارتێکرنێن نەرێني هەنە. بۆ بەرسڤا ڤان جورە پرسيارا دێ هندەک دووفچوونا ل سەر بازارێ نەفت و غازا جيهاني و دەڤەرەيي کەين.


سالانە ل جيهانێ نێزيکي242 مليار بەرميلێن نەفتێ و 3276 مليار مەترێن سێجا يێن غازێ دئێنە بکارئينان و سووتن. ب تايبەتي خواست لسەر غازێ هەر يا بلند دبيت. تا ساڵا 2035 خواست لسەر غازا سروشتي ل جيهانێ دێ ب رێژا 55% بلند بيت. ژلايەک ديڤە يەدەکێ جيهانيێ غازێ ب 177 ترليون مەترێن سێجا و يێ نەفتێ ب 3945 مليون تەننا دئێن خەملاندن. لدووف بکارئينانا ئەڤرۆ دێ ئەف سامانێن سروشتي بتنێ تێرا نێزيکي 60 تا 65 سالا کەن. ژ يەدەکێ غازا جيهاني 73،32 ترليون مەترێن سێجا (41.3 %) و 93،4 مليار تەنێن نەفتێ يێن ل دەڤەرا رۆژهەلاتا ناڤەراست و هەرێما کوردستانێ بەشەکە ژ ڤێ ناڤچێ.ڤەگۆهاستنا غاز و نەفتێ بۆ بازارێن جيهاني خالەکا ديا گرنگن. هەروەک شارەزا و بسپۆرێن بياڤێ نەفت و غازا ديار دکەن، ڤەگۆهاستن ب رێکا هێلێن بۆريا کاراتر و ژ لايێ تێچوونا ڤە ئەرزانترە. ژ بەر هندێ بۆ ئيراقێ و هەرێمێ وەڵاتێ تورکيا رۆڵەک گرنگ دبينيت. ‌د رێيا ڤي وەڵاتي را رێک بۆ ئەۆرۆپا و دەريا سپيا ناڤەراست يا کورتە. هەلبەت تورکي نەبتنێ بۆ هەرێمێ يا گرنگە. هەروەسا بۆ وەڵاتێن دەوربەرێن دەريا قەزوين ژي يا رۆلەک مەزن دبينيت. نەفت و غازێن وان وەلاتان ژي دڤێن درێکا تورکي را بگەهنە رۆژئاڤايێ ئەورۆپا.


بۆچي دڤان ساڵێن بووري دا پووتەپێدانەک بەرچاڤ ژلايێ تورکي و ئەۆرۆپا و ئەمريکا ڤە د وارێ نەفت و غازا دا ب هەرێما کوردستانێ هاتيە دان؟ ئەڤێ روودانێ و گورانکاريا سياسي ب ديتنا من گەلەک ئەگەر و فاکتەرێن هەين، ئێک ژ وان ئەوە کو ئابوورا تورکي ب رێژەکا مەزن يا د وارێ پێشەسازيێ دا گەش دبيت و بەرەف پێشڤە دچيت. بۆ ڤێ يەکێ تورکي پێدڤيا ب ئنرژيەک زۆر هەي. ب تايبەتي بۆ بەرهەمهينانا کەهرەبێ غازا سرووشتي بکار دبەت. تا نۆکە ژێدەرێن وێ ئيران و روسيا بوون. لێ غازا وان بۆ تورکي يا گرانە و ژ لايێ سياسي ڤە نە گەلەک دووستێن تورکي نە. کڕين و ئينانا غاز و نەفتێ ژ هەرێمێ و ئيراقێ بۆ تورکي ئەرزانترە و ژلايێ سياسي ڤە هەرێم و تورکيا باش نێزيکي ئێکن.


سەبارەت ئەورۆپا و خواستا وان بۆ نەفت و غازێ دئێن گووتن کە بۆ سياسەتا وانا يا وزێ نەيا گۆنجايە هەکە گەلەک ب هينانا غازێ ژ رۆسيا ڤە دگرێداي بن. وي دەمي دێ رۆسيا هنارتنا سامانێن خۆيێن سرووشتي بۆ ئەۆرۆپا کەت ئالەتەک سياسي بۆ کارتێکرنێ لسەر سياسەتا وەلاتێن ئێکەتيا ئەورۆپا. هەبوونا دەرگەهەکێ دي ل تورکي دێ ڤێ فشارا رۆسي لسەر ئەورۆپا کێم کەت.ژبلي هندێ ژي رۆسيا گەلەک بکڕ بۆ غازا خۆ يێن هەين. هند و چين برسيێن سووتەمەنيێن سرووشتينە. ل چەند سالێن بێن دا دێ خواستا هندێ دوو جارا و يا چينێ سێ جارا هندي ڤێ گاڤێ لێئێن. وەک جيرانێن نێزيکێن رۆسيا ئەف هەردوو وەلاتێنمەزن دبنە بکڕێن نوو بۆ غاز و نەفتێن رۆسي. يا خۆيايە کو د دەمێ هەبوونا گەلەک بکڕا دا نرخ و فشار ژي ژ لايێ فرۆشەريڤە دێ زێدەبن.


فاکتەرەکێ دي يێ هەي بۆ بلندبوونا خواستێ لسەر غازێ. ئەوژي پاراستنا ژينگەهێ يە. هەروک دئێتە باسکرن، کارتێکرنا خراب يا غازێ لسەر ژينگەهێ يا کێمترە ژ يا نەفتێ. ل دووف ياسا و رێنمايێن پاراستنا ژينگەهێ ل وەلاتێن پێشەسازي وەک ئەورۆپا، بکارئينانا غازێ ئەرزانتر و پاقژترە. ب تايبەتي بۆ بەرهەمئينانا کارەبێ و گەرمکرنا ناف مالا ل وەرزێ زڤستانێ و وەک سۆتەمەني بۆ هاژۆتنا ترۆمبێلا پێدڤيەکا مەزن يا ب غازێ هەي.


لڤێرە جهێ پرسيارێ يە، کانێ حوکمەتێن هەرێما کوردستانێ ب چ ئاواي رەفەتارێ دگەل ڤان کاودانا دا بکەن و چ هەڵويست وربگرن. چ سياسەتا ووزێ وسەرەدەري دگەل کەرتێ نەفت و غازێ د گونجاينە و چاوا مفا دێ ژ گورانکاريێن جيهاني و دەڤەرێ هێنە وەرگرتن، داکو خەلکێ کوردستانێ پاشەرۆژەک رۆن و باشتر هەبيت؟ بەري هەرتشتەکي، ب ديتنا من، يا گرنگە کو هەمي پارت و لايەنێن سياسي، چ د حکومەتێ دا و چ د ئوپوزسيونێ دا، ئێک هزر و ئێك هەلويست بن ژ بۆ دەستنيشانکرنا سياسەتەک گشتي و سەرەدەريێ دگەل بابەت و کەرتێ نەفت و غازێ. نەحەز و نەيار دەرفەتێ د دووبەرەکيا مالا كوردستانيا دا بۆ مەرەمێن خۆ ئێن خراب ببينن. ژ لايەکێ ديڤە، لايەنێن بياني و دراوسێ گرنگيێ ب گفتۆگۆيا و دانوستاندنا و گرێبەستا دگەل هەرێما کوردستانێ نادەن، چونکي نەشێن بەرنامێن خۆيێن درێژخايەن دارێژن و هەردەم بارودۆخا د مەترسيێ دا دێ بينن کو سەقامگيري نەمينيت. لێ جهێ خۆشحاليێيە کو نوکە کاودان ل هەرێما کوردستانێ بەروڤاژي ڤێ چەندێ جهێ رەزامەنديا کۆمپاني و لايەنێن حکوميێن وەڵاتێن دەرڤە نە. هەکە هۆسا نەبايە، ئەو رێژێن کۆمپانيا يێن لسەري هاتين باسکرن، قەستا هەرێمێ نەدکرن.


هەروەسا ژ هەژي گوتنێيە کو بسپۆر و شارەزايێن کەرتێ نەفت و غازێ ل هەرێما کوردستانێ ب شێوەک پێشەيي و پري زانياري ژ ڤي کەرتێهاتي گوتن رەفتارێ بکەنو ژ لايێ کۆمپاني و لايەنێن دەرڤە نەهێن خاپاندن دەمێ باس لسەر گرێبەست و بازاريکرنا نەفت و غازێ دئێن کرن. چ جارا د بەرژەوەندييا گشتي دا نابيت دەمێ نەفت و غازێنکوردستانێ ب نرخێن گەلەک نزم بێن فروتن. بەري زيان بگەهيت سامانێن مللەتي، پێدڤييە مرۆڤێن هەژي بۆ کارکرنێ د کەرتێ نەفت و غازێ دا بێن راسپاردن. ئەندازيارێ پێشڤەبرنا ئابوورا هەرێمێ، بەرێز کاک نێچيرڤان بارزاني و بەرێز ئاشتي هەورامي نموونێن هەرە باشن بۆ ڤێ ئێکێ. بريار و زانين و شيانێن ڤان بەرێزان دکەرتێ نەفت و غازێ دا مفايەک هەرە بەرز دايە ئابوورا کوردستانێ. هيڤيە رێژا کەسێن وەک وانا هەر بلنتر لێبێن.خالەکا دي يا هەژي ئاماژەپێکرنێ، داهاتێ نەفت و غازێ يە، هەکە هاتوچوو ئەف داهاتێ گشتي ب درێژاهيا ساڵا بتنێ بۆ مەزاختنا مووچا هاتە بکارئينان وي دەمي حالێ مە دێ بيتە حالێ هەمي وەڵاتێن نەفت و غاز فروش ئەوەێن بەس نەفت يان غاز وەک شمک بۆ فروتنێ هەي. ژبلي ڤان کەرستێن سروشتي وان چ کەل و پەلەک دي نينە ببەنە بازاري. بەروڤاژي ڤێ چەندێ يا پێدڤيە داهاتێ نەفت و غازێ هەروەسا بۆ ئاڤاکرنا ژێرخانا ئابووري و کارگەهـ و بنگەهێن پێشەسازيێ بێنە بکارئينان.وي دەمي دێ دەستێ کاري دەرفەتێن کاري پەيدا کەن و کەل و پەلێن پێشەسازي ئێنە دروستکرن بۆ بکارئينانێ. وي وەختي ژێدەرێن دي ژي دێ برەخ نەفت و غازا ڤە بۆ پەيداکرنا داهاتێ گشتي پەيدابن.


ب ديتنا من، پەيرەوکرنا ڤان خالێن سەري دێ ئازادي و سەربەخۆيا هەرێما کوردستانێ مسوگەرکەت. برێڤەبرنا وەڵاتا و نەخشەکێشانا سياسەتەکا سەربخۆ د گرێداينە ب هەبوونا شيانێن ماددي و ئابووري ڤە. دەمێ هەريـم نەفت و غازێن خۆ د بەتە بازارێن جيهاني، وي دەمي وان ماف و شيانا بدەستڤە دئينيت، ئەوێن دەرفەت و دەرگەها ڤەدکەن بۆ بريارێن چارەسەرنڤيس. هەلبەت نەيا بەرزەيە کو هەمي سياسەتڤان و برياردەر خەونا ب وان کاوداناڤە دبينن کو بشێن بريارێن خۆ بدلێ خۆ و لدووف بەرژەوەنديا گشتي و نەتەويي و بێ چ فشار بدەن. دێ رۆژەک هێت کو ئەف بارودوخە بۆ سياسەتڤانێ کوردستانێ ژي بەرهەڤ بيت. ئەو ژي بتنێ درێکا کەرتێ نەفت و غازێ را دچيت. يێ ڤێ ئێکێ نەزانيت نەژ هەژي پۆست و دەسەلاتداريێ يە ل هەرێما کوردستانێ. ئەڤە بلا ژ بيرا خەلکێ مە نەچيت دەمێ بۆچوونا خۆ لسەر لايەنێن سياسي ل هەرێمێ دەردبريت.

راستڤه‌كرنا قانوونا وه‌به‌رهێنانێ و دانانا رێبه‌رێ وه‌به‌رهێنانێ بۆ كوردستانێ هاتنه‌ راسپاردن


راستڤه‌كرنا قانوونا وه‌به‌رهێنانێ و دانانا رێبه‌رێ وه‌به‌رهێنانێ بۆ كوردستانێ هاتنه‌ راسپاردن




هاوكار ره‌مه‌زان – هه‌لگر به‌هائه‌ددين

ب ئارمانجا ڤه‌كولينا چالاكيێن وه‌به‌رهێنانێ ل ئيراقێ ب گشتي و ل كوردستانێ ب تايبه‌تي و هايداربوون ل سه‌ر ئاراسته‌ و ئالوزيێن توشي وه‌به‌رهێنانێ دبن، ديسان پالپشتيكرنا رولێ ده‌زگه‌هێن جودا د پێشخستنا پروسێسا وه‌به‌رهێنانێ و خورتكرنا هه‌ڤركيێ و پێكگوهارتنا سه‌ربور و پێزانينێن جيهاني د رێكێن وه‌به‌رهێنانێدا، و ل دوماهيێ ده‌ستنيشانكرنا خالێن هێزێ و لاوازيێ د ژينگه‌ها وه‌به‌رهێنانێدا ل سه‌ر ئاستێ ئيراقێ و هه‌رێمێ و هه‌ڤگه‌هاندنا لايه‌نێ حكومي و كه‌رتێ تايبه‌ت ژ بو پتر تێگه‌هشتنا هه‌ڤدو و ديتنا باشترين رێكێن پێشخستنا وه‌به‌رهێنانێ. فاكولتييا ياسا و كارگێري ل رۆژێن 11 تا 13 ڤێ مه‌هێ كۆنفرانسێ خوه‌ يێ زانستي يێ ئێكێ ل ژێر درووشمێ (به‌ره‌ف ژينگه‌هه‌كا وه‌به‌رهێنانێ يا باشتر) ل هولا كونگره‌يان ل كومه‌لگه‌ها زانكۆيا دهۆكێ ئه‌نجامدا ب پشكداربوونا چه‌ندين ڤه‌كوله‌ر و ئه‌كاديمي و مامۆستايێن زانكويێن ناڤخۆ و بياني، كو تێدا نێزيكي 110 ڤه‌كۆلينان هاتنه‌ پێشكێشكرن و 91 ژ وان هاتنه‌ گه‌نگه‌شه‌كرن و چه‌ندين ته‌وه‌ر ب خوه‌ڤه‌ گرتبوون كو هه‌موو گرێدايبوون‌ ب وه‌به‌رهێنانێ ڤه‌ و ژ وانا ته‌وه‌رێ ئابووري، كارگێري، قانووني،ژمێرياري، زانستێن دارايي و به‌نكي و ئاماري. لدۆر ئارمانجێن به‌ستنا ڤي كونفرانسي، د. محه‌مه‌د شه‌عبان راگرێ فاكۆلتييا ياسا و كارگێرێ و سه‌رۆكێ كۆنفرانسى دبێژيت: مه‌ ب فه‌ر ديت كۆنفرانسه‌كێ زانستيێ نێڤده‌وله‌تى يێ به‌رفره‌هـ لدۆر وه‌به‌رهێنانێ سازبكه‌ين، كو ئه‌ڤه‌ ساله‌ك بوو مه‌ كار لسه‌ر دكر.لدۆر ڤه‌كۆلينێن بۆ كۆنفرانسى هاتين، شه‌عبانى گۆت: ژ هه‌رێما كوردستانێ و ئيراقێ و وه‌لاتێن هوله‌ندا، ئه‌لمانيا، به‌حرێن، ئۆردن و جه‌زاير نێزيكى 110 ڤه‌كۆلينان بۆ پشكداريێ د ڤى كۆنفرانسى دا هاتبوون، لێ ب تنێ 91 ڤه‌كۆلين هاتبوونه‌ وه‌رگرتن و نێزيكى 16 ڤه‌كۆلينان ژى ب ئاوايێ پۆسته‌ر هاتنه‌ نيشاندان.سه‌باره‌ت به‌شداريكرنا لايه‌نێن په‌يوه‌نديدار و ب تايبه‌ت يێن ميري، سه‌رۆكێ كۆنفرانسى گۆت: د روونشتنه‌كێ دا دگه‌ل سازيێن ميرى و نه‌ ميرى يێن په‌يوه‌نديدار ب وه‌به‌رهێنانێ ڤه‌ لسه‌ر بابه‌تێن گرێداى ب وه‌به‌رهێنانێ مه‌ دانوستاندنه‌ك كرب ئاماده‌بوونا شيره‌تكارێ قانووني ژ وه‌زاره‌تا داد و ژورا بازرگاني و پيشه‌سازييا دهۆكێ و رێڤه‌به‌رييا گشتييا وه‌به‌رهێنانێ و رێڤه‌به‌رييا ئامارێ و سه‌نته‌رێن زانيارييان و بسپورێن وه‌به‌رهێنانێ، ژ بابه‌تێن هاتينه‌ گه‌نگه‌شه‌كرن قانوونا وه‌به‌رهێنانێ ل هه‌رێما كوردستانێ كو گه‌له‌ك خالێن لاواز تێدا هه‌نه‌، وه‌كو دياركرنا مافێن كرێكاران دگه‌ل كۆمپانيێن وه‌به‌رهێنانێ، ديسان باس ل شێوازێ كاركرنا ده‌سته‌يا وه‌به‌رهێنانێ ل هه‌رێما كوردستانێ هاته‌كرن، كو دڤێت مامه‌له‌يێن پرۆژه‌يێن وه‌به‌رهێنه‌ران ب تنێ د ئێك په‌نجه‌ره‌ دا بهێنه‌ مه‌شاندن، نه‌كو وه‌به‌رهێنه‌ر بچيته‌ نێزكى 10 وه‌زاره‌تان هه‌تا ره‌زامه‌نديێ وه‌ربگريت، به‌لكو ب كورتترين ده‌م د هه‌مان په‌نجه‌ره‌ دا وه‌به‌رهێنه‌ر ره‌زامه‌نديێ وه‌ربگرن، چونكو ده‌م لده‌ف وه‌به‌رهێنه‌رى سه‌رمايه‌يه‌، ئه‌ڤجا دڤێت هه‌موو ده‌ستهه‌لات د ده‌ستێ ده‌سته‌يا وه‌به‌رهێنانێ دا بن.زێده‌تر گۆت: ديسان مه‌ دانوستاندن لسه‌ر هندێ كر كو پێشڤه‌چوون د سازيێن گرێداى ب وه‌به‌رهێنانێ ڤه‌ په‌يداببيت، ئه‌و ژى وه‌كو وه‌زاره‌تێن پلاندانان، دارايى و ئابوورى، باژێڕڤانى و گه‌شت گوزار، كه‌رتێ بنۆكان، ده‌سته‌يا وه‌به‌رهێنانێ.سه‌باره‌ت راسپارده‌يێن كۆنفراسى د. محه‌مه‌د شه‌عبان گۆت: مه‌ ليژنه‌يه‌كا تايبه‌ت ب نڤيسينا راسپارده‌يان ژ بسپۆر و تايبه‌تمه‌ندێن فاكۆلتييا ياسا و كارگێرێ پێكئينابوو، كو دگه‌ل هه‌ر بسپۆره‌‌كێ مه‌ بسپۆره‌كێ مێڤان به‌شداركر. زێده‌تر گۆت: ئه‌ڤ راسپارده‌يێن كۆنفرانسى لدۆر وه‌به‌رهێنانێ دێ بۆ سه‌رۆكێ حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ هێنه‌ بلندكرن، كو مه‌ره‌م پێ ئه‌وه‌ ئه‌و خالێن لاواز و ب هێزێن وه‌به‌رهێنانێ مه‌ ده‌ستنيشانكرين، ب تايبه‌ت ژى خالێن لاوازێن قانوونا وه‌به‌رهێنانا هه‌رێما كوردستانێ، كو راستڤه‌كرن و گوهۆڕين تێدا بهێنه‌ كرن، داكو ئه‌و قانوونه‌ دگه‌ل ڤى ژيوارێ مه‌ بگونجيت.لدۆر ژيوارێ ژينگه‌ها وه‌به‌رهێنانێ ل هه‌رێما كوردستانێ، د. ئاراس قادر خۆشناو سه‌رۆكێ سه‌نته‌رێ زانيارى و ڤه‌كۆلينێن ستراتيژيێن كوردستانێ دبێژيت: 6 فاكته‌رێن سه‌ره‌كى بۆ هه‌لسه‌نگاندنا ژينگه‌ها وه‌به‌رهێنانا هه‌رێما كوردستانێ هه‌نه‌، كا ئايا ژينگه‌هه‌كا بالكێشه‌ بۆ راكێشانا وه‌به‌رهێنه‌رێن بيانى و ناڤخۆيى، لێ ده‌ركه‌فتييه‌ ژ ڤان فاكته‌ران 4 گه‌له‌ك بهێزن، يا ئێكێ فاكته‌رێ سياسى، كو ئه‌ڤ فاكته‌ره‌ ب ره‌نگه‌كێ گشتى فاكته‌ره‌كێ هاريكاره‌ بۆ وه‌به‌رهێنانێ د ژينگه‌ها وه‌به‌رهێنانا هه‌رێما كوردستانێ دا، يا دوێ فاكته‌رێ دارايى و ئابوورى يه‌، ب ره‌نگه‌كێ گشتى ئه‌ڤه‌ ژى باشه‌، لێ هنده‌ك فاكته‌رێن نه‌رێنى ژى تێدانه‌، وه‌كو گرانييا كرێ و نه‌بوونا سيسته‌مێ دارايى و لاوازييا به‌نكان. لدووڤ فاكته‌رێ دانانا قانوونان و قانوونێن هه‌رێما كوردستانێ يا باشه‌، چونكو قانوونه‌كا باش هه‌يه‌. فاكته‌رێ جڤاكى ب ره‌نگه‌كێ گشتى باشه‌، لێ وێ ژى هنده‌ك لاوازى تێدا هه‌نه‌.خۆشناوى زێده‌تر گۆت: دو فاكته‌رێن سه‌ره‌كى هه‌نه‌ كو دنه‌رێنينه‌ و هه‌تا نوكه‌ هه‌ول بۆ هاتينه‌دان، لێ چه‌رنه‌بووينه‌، ئێك ژ وان فاكته‌رێ كارگێرييه‌، كو ئه‌ڤه‌ ژى چه‌ند تشتان ب خوه‌ڤه‌ دگريت وه‌كو شێوازێ كاركرنا ده‌سته‌يا وه‌به‌رهێنانێ، هه‌ماهه‌نگييا ده‌سته‌يا وه‌به‌رهێنانێ دگه‌ل رێڤه‌به‌ريێن دى، هه‌بوونا رووتينێ، هه‌بوونا رادده‌يه‌كا گه‌نده‌ليێ و نه‌بوونا راستگۆييێ، فاكته‌رێ دى يێ ته‌كنه‌لۆژيا و پێزانينانه‌، لدۆر هه‌بوونا پێزانينان و نه‌خشه‌يێ وه‌به‌رهێنانێ و...هتد، كو د ڤى فاكته‌رى ژى دا هه‌تا نوكه‌ كوردستانێ كێماسى هه‌يه‌.ئه‌و ژى گۆت: حوكمه‌ت دشێت كۆنترۆلێ لسه‌ر فاكته‌رێ كارگێرى بكه‌ت و دشێت تا رادده‌يه‌كى فاكته‌رێ ته‌كنه‌لۆژيا و پێزانينان ژى كۆنترۆل بكه‌ت.د به‌رسڤا پرسه‌كا وار دا لدۆر هندێ كا هه‌بوونا گه‌نده‌ليێ د دانا پرۆژه‌يێن وه‌به‌رهێنانێ دا چه‌ند كارتێكرن لسه‌ر ژينگه‌ها وه‌به‌رهێنانێ هه‌يه‌، د. ئاراسى گۆت: ئه‌ڤه‌ ژ نه‌بوونا دامه‌زراوه‌يێن دروست و شه‌فافييه‌ته‌كا ته‌مام و سيسته‌مێ ئێك په‌نجه‌ره‌‌.گۆتژى، كو پرۆژه‌يێن يه‌كه‌يێن ئاكنجيبوونێ ژ پرۆژه‌يێن وه‌به‌رهێنانێ ناهێنه‌ هژمارتن و دڤێت ئه‌ڤه‌ د قانوونێ دا بهێنه‌ده‌ر.ئه‌ياد حه‌سه‌ن سه‌رۆكێ ژوورا بازرگانى و پيشه‌سازى يا دهۆكێ گۆت: د ڤى كۆنفرانسى دا بۆ مه‌ بابه‌تێن هه‌ره‌ سه‌ره‌كى شرۆڤه‌كرنا وه‌به‌رهێنانێ ژئاليێ قانوونێ بوو، ديسان كا چ ده‌ليڤه‌يێن وه‌به‌رهێنانێ ل هه‌رێما كوردستانێ ب گشتى و پارێزگه‌ها دهۆكێ ب تايبه‌تى هه‌نه‌، گرنگييا كۆنفرانسێن هۆسا ژى ئه‌وه‌ كو لايه‌نێن زانستى و ئه‌كادمى وه‌كو زانكۆ پێ رادبن، و د ڤى كۆنفرانسى دا گه‌له‌ك زانكۆيێن ئيراقێ و بيانى پشكداربوون كو د ڤه‌رێژا سێ رۆژان دا هنده‌ك راسپارده‌ هاتنه‌ ده‌ركرن، كو گه‌له‌ك ژ وان راسپارده‌يان‌ هه‌رده‌م داخوازى و پێشنيارێن مه‌ بووينه‌.سه‌باره‌ت هندێ كا داخوازييا بۆ قۆناغا نوكه‌ يا وه‌به‌رهێنانێ چ پێدڤييه‌ بهێته‌كرن، حه‌سه‌نى گۆت: داخوازييا مه‌ ئه‌وه‌ كو ده‌رچوويێن زانكۆيان ل كه‌رتێ تايبه‌ت بهێنه‌ دامه‌زراندن و خاله‌كا قانوونا وه‌به‌رهێنانێ ل هه‌رێما كوردستانێ ژى رێ ب وه‌به‌رهێنه‌ران دايه‌ كو كرێكاران بۆ خوه‌ ژده‌رڤه‌ بينن، لێ ئه‌م دبێژين فه‌ره‌ رێژه‌يا 50%ێ ژ ڤان ده‌ليڤه‌يێن كارى بۆ خه‌لكێ مه‌ بيت، له‌و حوكمه‌ت دشێت ب رێيا راستڤه‌كرنا قانوونێ ڤێ چه‌ندێ چاره‌ بكه‌ت.ئه‌حمه‌د محه‌مه‌د بريفكانى سه‌رۆكێ پشكا ئابوورى ل فاكۆلتييا ياسا و كارگێرى دبێژيت: ئه‌م لايه‌نه‌كێ شيره‌تكارى نه‌، نه‌ك لايه‌نێ بڕيارێينه‌، له‌و ئه‌م شيره‌تێن خوه‌ دده‌ينه‌ لايه‌نێن بڕياردانێ كا وه‌به‌رهێنانێ چ ئاڕێشه‌ و كێماسى هه‌نه‌ و دێ چاوا هێنه‌ چاره‌سه‌ركرن و بجهئينانا وان لسه‌ر لايه‌نێن بڕياردانێ دمينيت.گوتژي: پێشكه‌فتنا هه‌موو جيهانێ لسه‌ر پێشڤه‌چوونا ئابوورى و وه‌به‌رهێنانێ يه‌، له‌و دڤێت ئه‌م بزانين كو زانكۆ لايه‌نێ ژ هه‌موويان سه‌ره‌كيتره‌ بۆ پێشكه‌فتنا جڤاكى. ئه‌ڤه‌ كۆنگره‌يێ مه‌ يێ ئێكێ بوو، له‌و دبيت كو هنده‌ك كێماسى تێدا هه‌بن، لێ پترييا مێڤانێن كۆنفرانسى گۆتن كو مه‌ ‌ كۆنفرانسێن هۆسا رێكخستى و ب مفا نه‌ديتينه.سه‌روكێ پشكا ئابووري ل زانكويا دهوكێ ئه‌و چه‌نده‌ ژي دياركر: ئه‌گه‌ر لايه‌نين بڕياردانێ راسپارده‌يێن ڤى كۆنفرانسى ب رژدى وه‌ربگرن و كار لسه‌ر بكه‌ن، ژينگه‌ها وه‌به‌رهێنانا هه‌رێما كوردستانێ دێ پێشكه‌فتنه‌كا گه‌له‌ك باش ب خوه‌ ڤه‌ بينيت و گه‌له‌ك وه‌به‌رهێنه‌رێن بيانى ژى بۆ بجهئينانا پرۆژه‌يێن وه‌به‌رهێنانێ دێ قه‌ستا هه‌رێما كوردستانێ كه‌ن.د. عادل ئه‌حمه‌د هه‌دام ژ زانكۆيا ئيسراء ل ئۆردنێ دبێژيت: دڤێت هاندانا ڤان جۆره‌ كۆنفرانسان بهێته‌كرن، ژبه‌ركو ژينگه‌ها وه‌به‌رهێنانێ ل پارێزگه‌ها دهۆكێ كو ئێمناهى تێدا هه‌يه‌ و ديسان ژى سه‌ماقگيرييا ئابوورى ب خوه‌ ڤه‌ ديتييه‌، له‌و دێ كاره‌كێ سه‌ركه‌فتى تێدا هێته‌كرن، ئه‌ڤجا جهێ دلخوه‌شييا مه‌ يه‌ كو ئاڤه‌دانكرن ل ڤێره‌ هه‌يه‌ و ئه‌ڤه‌ به‌لگه‌يه‌ كو پرۆسه‌يا وه‌به‌رهێنانێ يا سه‌ركه‌فتى يه‌ و ئه‌ز دبينم كو پلانێن ئابوورى يێن هه‌رێما كوردستانێ ژ لايێ زه‌لامه‌كێ ئابوورناس ڤه هاتينه‌ دانان‌.پرۆفيسۆرێ هاريكار حه‌يده‌ر حه‌مزه‌ جۆدى ژ كوليژا كارگێرى و ئابوورى ل زانكۆيا مسته‌نسرييه‌ ل ئيراقێ، لدۆر رێكخستنا ڤى كۆنفرانسى گۆت: ئه‌ڤ كۆنفرانسه‌ لسه‌ر هه‌موو ئاستێن خوه‌ يێ سه‌ركه‌فتى و كاريگه‌ر بوو.لدۆر پرۆسه‌يا وه‌به‌رهێنانێ ل هه‌رێما كوردستانێ گۆت: ئه‌ز دبينم كو ئاستێ وه‌به‌رهێنانێ يێ پێشكه‌فتييه‌، لێ پێدڤى ب هنده‌ك راستڤه‌كرنان هه‌يه‌ كو د راسپارده‌يێن ڤى كۆنفرانسى دا مه‌ پێشنيار كرينه‌، و ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ راسپارده‌يه‌ بهێنه‌ به‌رچاڤ وه‌رگرتن، دێ وه‌به‌رهێنانێ هه‌رێمێ پتر پێشكه‌ڤيت، وه‌ك ئاسانكرنا پێرابوونێن كارگێرى و راستڤه‌كرنا قانوونێن نوكه‌ هه‌ين ب ره‌نگه‌كى كو پرۆسه‌يا وه‌به‌رهێنانێ كاريگه‌رتر بكه‌ت، ديسان دانانا نه‌خشه‌يه‌كێ وه‌به‌رهێنانێ ژ لايێ ده‌ستنيشانكرنا ئه‌ردێ هه‌يى و دانانا ستراتيژييه‌كا كاريگه‌ر بۆ هه‌ياما 10 سالان كو تێدا بهێته‌ دياركرن كا هه‌رێمێ پێدڤى ب چ هه‌يه‌ ژ لايێ كه‌رسته‌ و خزمه‌تگوزارييان ڤه‌، كو ل دووماهيێ ئه‌ڤ پلانه‌ ڤان كێماسييان پربكه‌ت.د. نه‌زهان ئه‌لسامه‌رائى ژ زانكۆيا سامه‌راء، گۆت: لدووڤ هه‌موو پيڤه‌ران ئه‌ڤ كۆنفرانسه‌ يێ سه‌ركه‌فتى بوو و ب تايبه‌ت كو بۆ جارا ئێكێيه‌ دهێته‌ به‌ستن ل زانكۆيا دهۆكێ د بوارێ كارگێرى و ياسايى و ئابوورى دا كو چه‌ندين ته‌وه‌ر ب خوه‌ ڤه‌ گرتبوون و چه‌ندين تايبه‌تمه‌ند د بوارێن قانوون و ئابوورى و ئامار و ژمێريارى و دارايى و به‌نكان دا تێدا به‌رهه‌ڤ ببوون.زێده‌تر گۆت: ڤه‌كۆلينێن كۆنفرانسى د ئاست دا بوون و گه‌نگه‌شه‌يێن ب مفا هاتنه‌كرن و هه‌موو پشكدارێن كۆنفرانسى دو مفا ب ده‌ست خوه‌ ڤه‌ ئێخستن، مفايێ ئێكێ پشكداربوون د ڤى كۆنفرانسى دا بوو و ديتنا ژيوارێ زانكۆيا دهۆكێ و ئه‌و ئاستێ گه‌هشتيێ، و يێ دوێ گرێدان دگه‌ل ئه‌كادميێن زانكۆيێن دى يێن ئيراقى و بيانى بوو.لدۆر ژيوارێ وه‌به‌رهێنانێ ل هه‌رێما كوردستانێ سامه‌رائى گۆت: لدووڤ ديتنا من ئه‌ڤه‌ باشترين ژيوارێ وه‌به‌رهێنانێيه‌ ل ئيراقێ و گرنگترين فاكته‌ر تێدا هه‌نه‌ كو ئه‌و ژى فاكته‌رێ ئه‌منييه‌ و فاكته‌رێ سياسيێ سه‌قامگيره‌، زێده‌بارى حه‌زا حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ بۆ پێشخستنا چالاكيێن وه‌به‌رهێنانا بيانى ل هه‌رێمێ، لێ دڤێت ئاستێ چالاكيێن وه‌به‌رهێنانێ ل هه‌رێمێ بهێنه‌ گرێدان ب پێدڤيياتييا هه‌رێمێ ڤه‌.ل دووماهييا كارێن كۆنفرانسى، كو چه‌ندين راسپارده‌ ژ لايێ ليژنه‌يا به‌رهه‌ڤكارا كۆنفرانسى ڤه‌ هاتنه‌ پێشنياركرن و ئاراسته‌كرن بۆ لايه‌نێن په‌يوه‌نديدارێن حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ و ب تايبه‌تى ژى ده‌سته‌يا وه‌به‌رهێنانێ و وه‌زاره‌تێن په‌يوه‌نديدار، ديسان بۆ لايه‌نێن په‌يوه‌نديدارێن كه‌رتێ تايبه‌ت ژ كۆمپانى و پرۆژه‌يێن وه‌به‌رهێنانێ يێن مفادار ژ ڤێ پرۆسه‌يێ. ژ گرنگترين راسپارده‌يێن كۆنفرانسى ئه‌ڤێن خوارێ بوون:1- دوباره‌ دارشتنا لێبورينێن د قانوونا ئاڤه‌دانكرنا ژێرخانا ئابووري ئه‌وا تايبه‌ت ب باج و رسوماتا كو تنێ باجێ بخوڤه‌ بگريت نه‌ك رسوماتا.2- ده‌ستنيشانكرنا رێژا كرێكارێن ئيراقي ئه‌وا ل سه‌ر وه‌به‌رهێنه‌ري پێدڤي بده‌ته‌ كاري ب رێژا (25-50)% .3- ئه‌و وه‌به‌رهێنه‌رێن رێكێن هه‌ڤال بو ژينگه‌هێ ب كار دئينن پالده‌رێن زێده‌تر يێن باجێ پێ ببه‌خشن.4- پێكئينانا ده‌سته‌يه‌كێ ل وه‌زاره‌تا دارايي يا تايبه‌تمه‌ند ب نه‌خشه‌كێشانا سياسه‌تا باجێ ل وه‌لاتي.5- رووپيڤانا هه‌موو ئه‌ردێن ب كێر وه‌به‌رهێنانێ دهێن و ڤاڤارتنا جورێن وێ ل دووڤ(جورێ ملكداريێ، جورێ چالاكييا گونجاي) پێخه‌مه‌ت دانانا وێ د ناڤ نه‌خشه‌يێ وه‌به‌رهێنانێدا.6- كاراكرنا سيسته‌مێ(ئێك په‌نجه‌ر) ب رێكا دروستكرنا رێڤه‌به‌رييه‌كا گشتي ژ هه‌موو تايبه‌تمه‌نديێن په‌يوه‌نديدار وه‌ك باژێرڤاني، كه‌هره‌ب، نه‌خشه‌كێشانا ئاڤه‌دانكرنێ، ژينگه‌هـ و رێك و پر و....)7- مفا وه‌رگرتن ژ سه‌ربورا وه‌به‌رهێنانێ ل وه‌لاتێن ده‌وروبه‌ر ژلايێ ته‌شريعي و بجهئينانێڤه‌ ژبو بكارئينانا ئه‌ردي.8- به‌لاڤكرنا ره‌وشه‌نبيريا وه‌به‌رهێنانێ ب رێكێن په‌يوه‌نيێن سه‌رده‌م ژبو زانينا ده‌ليڤه‌ پێشهاتێن وه‌به‌رهێنانێ ل هه‌رێمێ.9- دانانا ستراتيجيه‌تێن وه‌به‌رهێنانێ بو ماوێ نه‌كێمتر ژ 10 سالان و ل دووڤ پێدڤيێن هه‌ر پارێزگه‌هه‌كا هه‌رێمێ د هه‌موو كه‌رتێن ئابووريدا.10- دانانا رێبه‌ره‌كي بو پێرابونێن كارگێري يێن مامه‌له‌يێن وه‌به‌رهێنانێ ژبو ئاسانكرنا برێڤه‌چونا مامه‌له‌يێن وه‌به‌رهێنانێ و مه‌شقكرنا فه‌رمانبه‌ران ل سه‌ر وان پێرابوونا.11- دروستكرنا پشكه‌كێ ل هه‌ر ده‌سته‌يا وه‌به‌رهێنانێ ل هه‌ر پارێزگه‌هه‌كێ ژبو هووربينكرنا (دراسات الجدوى) يێن پروژان.12- دانانا پێرابونێن چاڤدێريكرنا پروژێن وه‌به‌رهێنانێ يێن ده‌ستوورداي.13- هاندانا گه‌شتوگوزارێ وه‌ك باشترين حاله‌تا وه‌به‌رهێنانێ و مفا وه‌رگرتن ژ سه‌ربورێن ده‌رڤه‌ ژ بو گه‌شه‌كرنا ڤي كه‌رتي.14- پالپشتيكرنا ئاراسته‌يێن هه‌ره‌باش يێن وه‌به‌رهێنانێ د پروژه‌يێن بچووك و ناڤنجي ل هه‌رێمێ.15- پێگه‌هاندنا رێكێن په‌يوه‌نديێن پێكگوهارتي دناڤبه‌را لايه‌نێن مفادار و لايه‌نێن ئه‌كاديمي ژبو هه‌ڤكاريكرنێ و دووڤچونێ و بجهئينانێ.16- به‌رهه‌ڤكرنا نه‌خشه‌يه‌كێ وه‌به‌رهێنانێ بو به‌لاڤكرنێ، كو رنگڤه‌دانا ژێده‌رێن به‌رده‌ست، لايه‌نێ نه‌خشه‌كێشانا پاشه‌روژێ، تێگه‌هێن گه‌شه‌پێدانا به‌رده‌وام و پاراستنا ژينگه‌هێ و رێكخستييا ئابووري و جڤاكي.17- پێدڤياتييا كاراكرنا كه‌رتێ دارايي و به‌نكي.18- نووكرنا بنگه‌هێ پێزانينا ل ده‌سته‌يا وه‌به‌رهێنانێ ب شێوه‌يه‌كي بگونجيت دگه‌ل كه‌توارێ راسته‌قينه‌ يێ وه‌به‌رهێنانێ.19- دوباره‌ چاڤخشاندن د قانوونا كومپانيان دا كو دگه‌ل پيڤه‌رێن نێڤده‌وله‌تي يێن وه‌به‌رهێنانێ بگونجيت.ئه‌ڤ و دگه‌ل چه‌ندين راسپارده‌يێن دي كو گرێداي سيسته‌مێ ژمێرياري يێ كومپانيا و دياركرنا دراييا وان.
دئێته‌ زانين كو مێهڤانێن كونفرانسي ل سه‌ر چه‌ندين پروژه‌يێن وه‌به‌رهێنانێ و جهێن گوزاري هاتنه‌ گيجهێ ئاماژه‌ پێكرنيێ يه‌ ل دناڤا كۆنفرانسى دا مێڤانێن كۆنفرانسى سه‌را هنده‌ك جهێن گه‌شتيارى و پڕۆژه‌يێن وه‌به‌رهێنانێ ل هه‌ر يه‌ك ژ بابلۆ و زاخۆ دان.